Chiều ngày 22/05/2026 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) đã tổ chức thành công Lễ ra mắt Trung tâm Đổi mới Dạy và Học (VIASM Center for Teaching and Learning Innovation - VCTLI) và Tọa đàm về Ứng dụng AI trong nhà trường. Sự kiện đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy đổi mới giáo dục toán học tại Việt Nam trước làn sóng công nghệ mạnh mẽ, với sự tham dự của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên, giáo viên, nhà quản lý giáo dục, chuyên gia công nghệ cùng đông đảo học sinh, sinh viên và phụ huynh quan tâm tới việc ứng dụng AI hiệu quả, bền vững trong dạy và học.
Đại biểu tham dự Lễ ra mắt Trung tâm Đổi mới Dạy và Học & Tọa đàm về Ứng dụng AI trong nhà trường
Phát biểu khai mạc chương trình, PSG.TS. Lê Minh Hà, Giám đốc điều hành VIASM nhắc lại những hoạt động do GS.TSKH Ngô Bảo Châu trực tiếp khởi xướng thực hiện từ những ngày đầu thành lập Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán về việc dạy và học như trang web “Học thế nào” và nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi sâu sắc cách con người dạy và học.
Tiếp đó GS.TSKH Ngô Bảo Châu, Giám đốc khoa học VIASM, thành viên Hội đồng cố vấn của Trung tâm đã có bài phát biểu chào mừng, ông thẳng thắn nhìn nhận cả hai mặt của AI trong giáo dục. Theo GS. Châu, mặt tiêu cực đã hiện hữu rõ trong các nhà trường: khi một bộ phận lớn học sinh, sinh viên hoàn toàn dựa vào AI để làm bài về nhà, việc giao bài tập dần mất đi ý nghĩa - thay vì rèn luyện kỹ năng và tư duy, làm bài trở thành hành động đối phó. Ở chiều ngược lại, nếu được thầy cô định hướng đúng, AI hoàn toàn có thể trở thành phương tiện hiệu quả để học sinh tìm tòi, nghiên cứu. Ông kêu gọi cần nhìn nhận lại toàn diện việc dạy, học và kiểm tra đánh giá để AI trở thành công cụ hữu ích thay vì phương tiện lẩn tránh lao động trí tuệ - bởi không có lao động thì không thể tiến bộ.
GS.TSKH. Ngô Bảo Châu, Giám đốc khoa học Viện nghiên cứu cao cấp về Toán, đại diện Hội đồng cố vấn gửi thông điệp chào mừng tại sự kiện
PGS.TS. Lê Minh Hà, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán phát biểu khai mạc tại Lễ ra mắt
Tiếp nối chương trình là lễ ra mắt chính thức Trung tâm VCTLI cũng như giới thiệu đội ngũ cộng tác các nhà khoa học, nhà giáo dục đến từ Việt Nam và nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Đài Loan, Singapore, Úc và Phần Lan. Nhân dịp này, một số thành viên Hội đồng cố vấn quốc tế cũng gửi thông điệp chào mừng đến sự kiện và kỳ vọng về định hướng hoạt động của Trung tâm trong thời gian tới, trong đó có GS. Barbara Oakley (Đại học Oakland, Michigan - tác giả khóa học “Learning How to Learn” với hơn năm triệu học viên trên toàn thế giới; Đại sứ UNESCO về Science of Learning), GS. Tony Wagner (Học giả cao cấp tại Viện Chính sách Giáo dục Hoa Kỳ, Nguyên Giám đốc nhóm nghiên cứu về Lãnh đạo sự thay đổi tại Trường Cao học Giáo dục Harvard) và TS. Dan Rothstein (Nguyên Giám đốc Sáng lập Viện Câu hỏi Đúng - Right Question Institute; Giảng viên Trường Cao học Giáo dục Harvard). Cả ba đều chia sẻ kỳ vọng vào sứ mệnh của VCTLI trong việc đổi mới tiếp cận sư phạm dựa trên nền tảng khoa học nhận thức và khoa học thần kinh, đồng thời nhấn mạnh rằng năng lực tư duy siêu nhận thức và khả năng tự đặt câu hỏi của người học chính là những gì cần được bảo vệ và bồi dưỡng trong thời đại AI.
GS. Barbara Oakley, Đại học Oakland, Michigan - tác giả khóa học “Learning How to Learn” với hơn năm triệu học viên trên toàn thế giới; Đại sứ UNESCO về Science of Learning
GS. Tony Wagner, Học giả cao cấp tại Viện Chính sách Giáo dục Hoa Kỳ, Nguyên Giám đốc nhóm nghiên cứu về Lãnh đạo sự thay đổi tại Trường Cao học Giáo dục Harvard.
TS. Dan Rothstein, Nguyên Giám đốc Sáng lập Viện Câu hỏi Đúng - Right Question Institute; Giảng viên Trường Cao học Giáo dục Harvard
Trung tâm Đổi mới Dạy và Học ra đời như một tổ chức nghiên cứu và ứng dụng dựa trên nền tảng thực chứng, hoạt động theo mô hình cộng tác mở - kết nối các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác công nghệ trong và ngoài nước nhằm tạo ra những tác động tích cực, bền vững cho giáo dục toán học. Các hoạt động cốt lõi của VCTLI xoay quanh bốn trụ cột: (1) Nghiên cứu khoa học thực chứng về dạy và học toán trong bối cảnh tích hợp AI, đặc biệt chú trọng đến sự phát triển tư duy toán học và các yếu tố công bằng trong giáo dục; (2) Phát triển năng lực đội ngũ giáo viên thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng ngắn và trung hạn; (3) Xây dựng mô hình lớp học thực nghiệm sáng tạo và hệ thống Câu lạc bộ Toán học tại các trường phổ thông trên toàn quốc; (4) Lan tỏa kiến thức toán học đến nhiều đối tượng thông qua tài liệu mở và các xuất bản ấn phẩm chuyên sâu.
Bên cạnh lễ ra mắt chính thức, sự kiện mang đến một không gian học thuật chuyên sâu và thời sự. Chương trình có báo cáo đề dẫn đặc biệt của PGS.TS. Ken-Zen Chen (Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông, Đài Loan) về chủ đề "Sơ đồ thần kinh và học tập xen kẽ: Con đường dẫn đến sự hòa giải trong cuộc chiến toán học và đọc hiểu, cũng như sự chia rẽ về phương pháp sư phạm Đông - Tây" - mang đến góc nhìn quốc tế về mối liên hệ giữa khoa học thần kinh nhận thức và thực hành sư phạm toán học.
PGS.TS. Ken-Zen Chen, Đại học Quốc lập Dương Minh Giao thông, Đài Loan trình bày báo cáo đề dẫn
Điểm nhấn của sự kiện là phiên Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề "Nghịch lý nhận thức: AI là đồng minh hay rủi ro trong lớp học Toán?" với sự tham gia của GS.TSKH. Hồ Tú Bảo (Giám đốc Phòng thí nghiệm DSLab-VIASM), TS. Tạ Ngọc Trí (Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo), PGS.TS. Nguyễn Tiến Trung (Tổng Biên tập Tạp chí Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo) và khách mời đặc biệt Anh Nguyễn Quang Bin (Huy chương Vàng IMO 2018).
Một trong những nội dung được thảo luận sôi nổi nhất là câu hỏi AI thực sự hiểu toán học ở mức độ nào và hệ quả của điều đó đối với người học. GS. Hồ Tú Bảo chỉ ra rằng mặc dù AI có thể trả lời tương đối tốt những câu hỏi mà con người đặt ra, nhưng bản chất của các công cụ này là hoạt động dựa trên mô hình ngôn ngữ - thu thập, xâu chuỗi và phân tích dữ liệu theo xác suất - chứ không thực sự hiểu toán học như cách hiểu của con người. Đặc biệt là AI không có khả năng nối tri thức toán với những ngữ cảnh và câu chuyện của cuộc sống thực. Từ đó, GS. Bảo bày tỏ lo ngại về nguy cơ “suy thoái trí tuệ” khi học sinh ngày càng dựa vào AI nhiều hơn, thay vì tự rèn luyện tư duy. Ông chia sẻ rằng điều quan trọng là rèn cho người học khả năng đặt câu hỏi tốt và tự tìm hướng giải quyết - thay vì tìm đến câu trả lời ngay lập tức - và trong thực tế giảng dạy, ông đã chuyển sang hình thức thi vấn đáp để đánh giá mức độ hiểu bài thực sự của sinh viên.
TS. Tạ Ngọc Trí tiếp cận vấn đề từ góc độ quản lý và sư phạm khi nhấn mạnh rằng giáo dục không thể và không nên từ chối AI, nhưng điều quan trọng là sử dụng công nghệ như thế nào để không làm mất đi sự sáng tạo và tư duy độc lập của học sinh. Theo ông, mô hình hiệu quả là giao các câu hỏi để học sinh tìm hiểu trước ở nhà - kể cả bằng AI - rồi tập trung thời gian trên lớp cho thảo luận và kiểm tra mức độ hiểu bài thực sự, nhằm hạn chế việc lạm dụng AI theo kiểu đối phó.
Từ trái sang: GS.TSKH. Hồ Tú Bảo, TS. Tạ Ngọc Trí, Anh Nguyễn Quang Bin và PGS.TS. Nguyễn Tiến Trung trong phiên tọa đàm
Ngoài ra, các đại biểu tham dự còn được trực tiếp tham gia hoạt động tương tác mang tên "Bạn có phát hiện được lỗi của AI không?" do TS. Hoàng Anh Đức (Giám đốc VCTLI) điều phối - một trải nghiệm sinh động giúp người tham dự tự mình kiểm chứng năng lực và giới hạn của AI trong giải toán. Theo TS. Hoàng Anh Đức, điểm khác biệt mà các thầy cô giáo có thể làm được mà AI chưa thể đem lại cho học sinh chính là khả năng đánh giá xem một lập luận toán học có thực sự chặt chẽ hay không - và đó là năng lực cần được bồi dưỡng một cách có chủ đích trong thời đại số.
TS. Hoàng Anh Đức điều phối hoạt động tương tác "Bạn có phát hiện được lỗi của AI không?
Đại biểu tham dự hoạt động tương tác tại sự kiện
Trong khuôn khổ sự kiện, VCTLI trân trọng đón nhận khoản tài trợ 300 triệu đồng từ Quỹ gia đình Phan Lê, do TS. Lê Mai Lan (Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học VinUni) đại diện gia đình trao tặng, đây là nguồn lực thiết thực để Trung tâm hiện thực hóa các chương trình hoạt động ngay trong giai đoạn đầu.
PGS.TS. Lê Minh Hà trao quà cảm ơn tới TS. Lê Mai Lan (Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học VinUni) - đại diện Quỹ gia đình Phan Lê đã tài trợ cho VCTLI
Sự kiện khép lại với phần công bố lộ trình hoạt động của VCTLI giai đoạn 2026–2030. Trong năm 2026, Trung tâm sẽ tập trung vào ba mảng trọng điểm: chương trình tập huấn giáo viên về phát triển tư duy siêu nhận thức cho học sinh; hai dự án nghiên cứu về AI và ứng dụng trong giảng dạy toán học, phối hợp cùng Phòng thí nghiệm Khoa học Dữ liệu VIASM-DSLab; và xây dựng khung hướng dẫn sử dụng AI trong dạy và học toán gắn với hợp tác xuất bản học thuật - đặt nền móng lý thuyết và thực tiễn vững chắc cho các nhà trường trong kỷ nguyên số.
Với sự ra mắt của Trung tâm Đổi mới Dạy và Học, VIASM đánh dấu thêm một bước tiến quan trọng trong hành trình thúc đẩy đổi mới giáo dục toán học Việt Nam - không chỉ ở chiều sâu nghiên cứu học thuật, mà còn ở chiều rộng lan tỏa thực tiễn, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2021-2030.
Một số hình ảnh khác của sự kiện:
