Từ ngày 22 đến ngày 28 tháng 8 năm 2026, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) phối hợp với Viện Khoa học - Công nghệ Mật mã tổ chức Trường hè IACR-VIASM về Mật mã năm 2026 tại VIASM. Chủ đề của Trường hè là về Mật mã lượng tử, Mật mã hậu lượng tử và Mật mã tiên tiến. Truòng hè nhận được sự bảo trợ của Hiệp hội Nghiên cứu Mật mã Quốc tế (IACR); sự hỗ trợ của Phòng Nghiên cứu Mật mã Tiên tiến (ACR Lab) phối hợp giữa VIASM và Ban Cơ yếu Chính phủ, và của công ty Calif (Hoa Kỳ).
Trường hè hướng tới thúc đẩy nghiên cứu mật mã tại Việt Nam và các quốc gia lân cận, đồng thời tăng cường kết nối giữa cộng đồng toán học, khoa học máy tính và mạng lưới nghiên cứu mật mã quốc tế. Trường hè có 150 học viên và nhà nghiên cứu tham dự, trong đó có 120 người Việt Nam và 30 người nước ngoài. Nhóm học viên quốc tế đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu tại tám quốc gia, gồm: Ấn Độ, Indonesia, Pháp, Malaysia, Trung Quốc, Uzbekistan, Philippines và Canada. Đối tượng chính là sinh viên đại học năm cuối, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu trẻ; toàn bộ bài giảng được giảng dạy bằng tiếng Anh.
PGS. Lê Minh Hà, Giám đốc điều hành VIASM, đại diện Ban tổ chức phát biểu chào mừng và khai mạc Trường hè
Lễ khai mạc diễn ra sáng ngày 22 tháng 8 năm 2026 tại Hội trường Laurent Schwartz, VIASM. Chương trình có sự tham dự và phát biểu chào mừng của PGS. Lê Minh Hà, Giám đốc điều hành VIASM, đại diện Ban tổ chức; Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ, đại diện đơn vị đồng tổ chức; GS. Phan Dương Hiệu, Télécom Paris, Institut Polytechnique de Paris, Pháp, Trưởng Ban Chương trình; và PGS. Nguyễn Ngọc Kỷ, LIP6 (CNRS/Sorbonne Université), Pháp, đồng Trưởng ban Tổ chức&Chương trình.
Việc quy tụ đại diện các cơ sở nghiên cứu, cơ quan chuyên môn và các chuyên gia quốc tế ngay tại phiên khai mạc thể hiện định hướng liên ngành của Trường hè. Mật mã ngày càng trở thành điểm gặp gỡ quan trọng giữa toán học và khoa học máy tính, đồng thời gắn trực tiếp với yêu cầu bảo vệ dữ liệu, truyền thông và hạ tầng số trong bối cảnh công nghệ lượng tử phát triển nhanh. Vì vậy, Trường hè không chỉ cung cấp kiến thức chuyên sâu mà còn tạo không gian để người học hình thành câu hỏi nghiên cứu, trao đổi với chuyên gia và xây dựng các kết nối hợp tác lâu dài.
Ngay sau lễ khai mạc, GS. Alex Bredariol Grilo (LIP6, CNRS/Sorbonne Université, Pháp) trình bày bài giảng đầu tiên, mở đầu chuỗi hoạt động học thuật kéo dài trong bảy ngày.
Ban tổ chức, giảng viên, đại biểu và học viên chụp ảnh sau Lễ khai mạc
Ban Tổ chức Trường hè gồm PGS. Lê Minh Hà (VIASM); GS. Phan Dương Hiệu (Télécom Paris, Institut Polytechnique de Paris, Pháp) và PGS. Nguyễn Ngọc Kỷ (LIP6, CNRS/Sorbonne Université, Pháp), TS. Đỗ Xuân Thành (Viện Khoa học - Công nghệ Mật mã, Việt Nam); và GS. Khoa Nguyen (Trường Đại học Wollongong, Úc).
Đội ngũ giảng viên gồm sáu chuyên gia đang làm việc tại các cơ sở nghiên cứu và đại học ở Canada, Pháp và Hàn Quốc: Ilaria Chilotti (DESILO, Seoul, Hàn Quốc); Claude Crépeau (École de technologie supérieure và Trường Đại học McGill, Canada); Thomas Debris-Alazard (École Polytechnique, Palaiseau, Pháp); Alex Bredariol Grilo (LIP6, CNRS/Sorbonne Université, Pháp); Nguyễn Ngọc Kỷ (LIP6, CNRS/Sorbonne Université, Pháp); và Phan Dương Hiệu (Télécom Paris, Institut Polytechnique de Paris, Pháp).
GS. Alex Bredariol Grilo (CNRS, LIP6 – Sorbonne Université)
GS.Alex Bredariol Grilo trình bày bài giảng đầu tiên của Trường hè, mở đầu bằng phần nhập môn tính toán lượng tử: qubit, mạch lượng tử và hiện tượng rối lượng tử (entanglement). Đây là phần khởi động cho khóa "Cryptography in the Quantum World" mà ông giảng cùng GS. Claude Crépeau trong suốt tuần học. Trong các buổi tiếp theo, ông đi sâu vào tiền lượng tử với xác thực công khai (public-verification quantum money) - từ lược đồ của Aaronson–Christiano trong mô hình oracle, đến cách "gỡ oracle" bằng kỹ thuật che giấu chương trình (subspace-hiding obfuscation). Ở các chủ đề cuối tuần học, Alex giảng về bài toán kiểm định tính toán lượng tử (verification of quantum computations) và các trạng thái giả ngẫu nhiên lượng tử (pseudorandom states), cùng những công cụ mật mã liên quan.
GS.Claude Crépeau (McGill University & École de technologie supérieure, Canada)
GS. Claude Crépeau trình bày bài giảng về mật mã trong thế giới lượng tử. Ông là một trong những người đặt nền móng cho lĩnh vực này: đồng tác giả của công trình khai sinh viễn tải lượng tử (quantum teleportation) và của giao thức chuyển giao lượng tử không tiết lộ thông tin (quantum oblivious transfer) dựa trên mã hóa BB84.
Tại Trường hè, ông giảng về phân phối khóa lượng tử (QKD), tiền lượng tử với xác thực riêng tư, và tính xác thực của thông điệp lượng tử. Vào cuối tuần, ông và GS. Alex Grilo cùng đứng lớp một buổi tổng quan để điểm qua các chủ đề nâng cao hơn: tính toán đa bên an toàn (MPC), chứng minh không tiết lộ tri thức (ZK), trò chơi (non-local games), và các chức năng không thể sao chép (uncloneable functionality).
GS. Thomas Debris-Alazard (Inria, École Polytechnique, Palaiseau)
GS. Thomas Debris-Alazard trình bày bài giảng về các khía cạnh toán học của mật mã hậu lượng tử, xoay quanh hai họ bài toán trụ cột là mã sửa sai và lưới điểm nguyên (codes & lattices).
Bài giảng thứ nhất đi từ những kiến thức nền về mã tuyến tính đến bài toán giải mã ngẫu nhiên ở trường hợp trung bình, cùng lược đồ mã hóa Alekhnovich, đồng thời chỉ ra giới hạn của cách tiếp cận theo trường hợp xấu nhất.
Bài giảng thứ hai xây dựng khuôn khổ quy dẫn trường hợp xấu nhất về trường hợp trung bình cho bài toán giải mã, với công cụ tham số làm trơn (smoothing parameter) và giải tích Fourier trên khối Hamming.
Bài giảng cuối trình bày một kết quả đẹp và tương đối gần đây: quy dẫn lượng tử bài toán tìm từ mã ngắn về bài toán giải mã - phiên bản cho mã của quy dẫn Regev nổi tiếng bên phía lưới điểm nguyên.
GS. Ilaria Chillotti (DESILO, Seoul, Hàn Quốc)
GS. Ilaria Chillotti trình bày bài giảng về mã hóa đồng cấu toàn phần (Fully Homomorphic Encryption - FHE). Sự trở lại Việt Nam của cô mang một ý nghĩa đặc biệt: đúng mười năm trước, tại ASIACRYPT 2016 ở Hà Nội, công trình về TFHE của cô cùng các đồng tác giả đã nhận Giải bài báo xuất sắc nhất - công trình đưa thời gian bootstrapping xuống dưới 0,1 giây và mở ra cả một hướng nghiên cứu cho tới hôm nay.
Hai bài giảng trong 6h dẫn dắt người nghe từ ý tưởng ban đầu của Rivest-Adleman-Dertouzos (1978) và bước đột phá của Gentry (2009), qua mã hóa (R)LWE và các phép toán đồng cấu, cho tới hai triết lý bootstrapping khác nhau của họ kiến trúc CGGI/TFHE và họ kiến trúc CKKS. Phần cuối dành cho ứng dụng thực tế và các hướng đi hứa hẹn trong tương lai: suy luận trên mạng nơ-ron với dữ liệu mã hóa, kèm demo bằng thư viện của DESILO với lattice parameters estimator, cùng những giới hạn hiện tại của FHE về độ chính xác và hiệu năng.
GS. Phan Dương Hiệu (Télécom Paris, Institut Polytechnique de Paris)
GS. Phan Dương Hiệu trình bày bài giảng về nguyên lý hai góc nhìn (two-view principle) và mật mã biến hình (anamorphic cryptography).
Phần thứ nhất nhìn lại cách các cấu trúc mật mã cổ điển được thiết kế từ nguyên lú hai góc nhìn: góc nhìn toán học đối lập với góc nhìn tính toán, và góc nhìn của người trong cuộc đối lập với người ngoài cuộc của hệ thống. Nguyên lý này được minh họa qua trao đổi khóa Diffie-Hellman, chứng minh tương tác và chứng minh không tiết lộ, chữ ký, mã hóa đa người nhận và vấn đề truy vết.
Phần thứ hai đề cập một kịch bản vượt ra ngoài các thiết lập thông thường của mật mã: điều gì xảy ra nếu một kẻ độc tài có thể buộc người nhận giao nộp khóa bí mật, buộc người gửi gửi đi những thông điệp cụ thể, và chặn bất kỳ người dùng nào bị coi là đáng ngờ? liệu an toàn dữ liệu, quyền riêng tư còn có thể được bảo đảm? Thông qua nguyên lý hai góc nhìn, mật mã anamorphic (do GS. Phan Dương Hiệu cùng các GS Giuseppe Persiano và Moti Yung) đề xuất năm 2022, đưa ra câu trả lời khẳng định. Ý tưởng then chốt là chính cấu trúc làm nên tính an toàn của một hệ mật cũng có thể ngầm chứa một kênh liên lạc bí mật, hoàn toàn không thể phát hiện và không thể phân biệt với liên lạc thông thường.
PGS. Nguyễn Ngọc Kỷ (Sorbonne Université, CNRS, LIP6)
PGS. Nguyễn Ngọc Kỷ trình bày bài giảng về mã hóa chức năng (Functional Encryption - FE), một mô hình vượt ra ngoài khuôn khổ "được tất cả hoặc không được gì" (all or nothing) của mã hóa khóa công khai truyền thống.
Bài giảng được thiết kế tập trung vào lớp hàm tính tích vô hướng: xuất phát từ lược đồ IPFE khóa công khai của Abdalla-Bourse-De Caro-Pointcheval (PKC 2015), rồi chuyển sang mô hình nhiều người mã hoá (Multi-Client FE) và lược đồ của Chotard-Dufour Sans-Gay-Phan-Pointcheval (ASIACRYPT 2018), trước khi đi tới phiên bản phi tập trung (DMCFE). Xuyên suốt bài giảng là góc nhìn xem FE như một công cụ mật mã cho phép rò rỉ thông tin có kiểm soát.
Bên cạnh các bài giảng, Trường hè dành nửa ngày cho 07 báo cáo ngắn. Hoạt động này tạo cơ hội để học viên giới thiệu nghiên cứu đang thực hiện, nhận phản hồi trực tiếp từ giảng viên và đồng nghiệp, đồng thời thảo luận các vấn đề mở có thể phát triển thành hợp tác nghiên cứu trong tương lai.
Trường hè IACR-VIASM năm 2026 tiếp nối chuỗi hoạt động mật mã quốc tế đã được tổ chức tại Việt Nam, gồm VietCrypt 2006, IACR ASIACRYPT 2016, Trường IACR-SEAMS 2016, Trường hè IACR-VIASM 2022 và ACM ASIACCS 2025 với diễn đàn vệ tinh Young Cryptographers Forum. Trường IACR-SEAMS năm 2016 đã thu hút 71 người tham dự từ 17 quốc gia; Trường hè IACR-VIASM năm 2022 có 76 người tham dự từ 10 quốc gia. Những kết quả này cho thấy nhu cầu ổn định đối với các chương trình đào tạo chuyên sâu và vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam như một điểm kết nối học thuật trong khu vực.
Thông qua mô hình trường học chuyên đề được tổ chức định kỳ, VIASM và các đối tác hướng tới nuôi dưỡng một cộng đồng nghiên cứu mật mã có chiều sâu tại Việt Nam và Đông Nam Á. Việc kết hợp bài giảng nền tảng, chủ đề nghiên cứu hiện đại, báo cáo của học viên và trao đổi trực tiếp với các chuyên gia quốc tế được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thế hệ trẻ tiếp cận chuẩn mực nghiên cứu quốc tế, phát triển năng lực độc lập và mở rộng mạng lưới hợp tác.
VIASM trân trọng sự đồng hành của các đơn vị đồng tổ chức, các tổ chức tài trợ, giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên trong và ngoài nước. Sự tham gia tích cực của các bên là nền tảng quan trọng để Trường hè IACR-VIASM về Mật mã năm 2026 đạt được mục tiêu đào tạo, kết nối và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu lâu dài.
